Ana içeriğe atla

Kayıtlar

Ocak, 2014 tarihine ait yayınlar gösteriliyor

BERJER

Oturma kesimi şilteli yüksek arkalıklı bir tür koltuk. 15. Louis çağında ilk örnekleri görülen berjerin sonraları çok sayıda çeşitleri yaratılmıştır.

BEREKET BOYNUZU

Kıvrık bir boynuzun içinden dışarı fışkıran bitkiler ya da çiçekler biçiminde betimlenen bir bezeme örgesi.

BERBAR

Evlerin damları üzerinde yapılan oda ya da sundurma. Dam köşkü. Osmanlıca olan sözcük artık kullanılmaktadır.

BERCED

Osmanlı'da halı ya da kilim.

BENT

Osmanlı su mimarisinde küçük baraj. İstanbul'un su gereksinmesini karşılamak için bunlardan birkaç tane inşa edilmiştir. Örneğin; Valide bendi, Sultan Mahmut bendi, Belgrad bendi.

BENNA

Bkz: Banna.

BENİZURİ E

Çok renkli Japon baskı resmi yapım tekniği. 1740'larda belirmiştir. Bu tarihten önce baskı teknikleri yalnız konturların yapımında kullanılır, renklendirme elle yapılırdı. Benizuri-e'de ise, renkler sayısı 20 ya da 30'a varan farklı basım levhaları kullanılarak baskı yöntemiyle elde edilmiştir.

BENDEK

Altın ve gümüş üzerine işlenmiş bezeme.

BEMA

-Erken hıristiyankiliselerinde ruhban sınıfı için ayrılmış yüksekçe platform.

-Bizans kiliselerinde sunağı içeren bölüm. Ana neften ikonostasisle ayrılmış ve hafifçe yükseltilmiştir. Kilisenin en kutsal bölümü sayılır.

BELVEDER

Genellikle çatının üstünde yer alan ve dört yandan manzaraya açık, küçük mekan ya da strüktür. Avrupa yapıları için kullanılır. Türk yapıları için cihannüma sözcüğü geçerlidir.

BELDE

Kasaba.

BEKAR ODALARI

Osmanlı döneminde kırsal alandan ve başlıca kentlerden gelen bekarlar kentte ev kiralayamaz ya da satın alamaz, ancak, bekar odaları adı verilen hana benzer yapılardaki odaları kirayla paylaşırlardı.

BEDİİYAT

Osmanlıca da -estetik- kelimesinin karışılığı olarak kullanılan sözcük.

BEDESTEN

Eş büyüklükte kubbelerle örtülü Osmanlı çarşı yapısı. 14. yy'da ortaya çıkmıştır. Özellikle değerli eşya satışında ve tüccarın değerli evrak ve mallarının depolanmasında uzmanlaşmış bir mekandır.

BEDEN

Bkz: Kale bedeni.

BAZİLİKAL

Mimarlıkta bir eksen boyunca simetrik olarak, uzunlamasına ve bir mihrap doğrultusunda gelişmiş mekanları ya da planları niteler.

BAYINDIRLIK

-Bayındır hale getirme işlemi.

-Bayındır olma durumu.

BATERİ

Sıcak ve soğuk su ayarlı ve bunların karışımını ayarlayabilir nitelikteki musluk.

BAŞTABAN

Bkz: Arşitrav.

BAŞSEDİR

Geleneksel Anadolu Türk evinde en saygın konuklar için ayrılmış olan köşede yer alan sedir.

BAŞ ÖRGÜSÜ

Kilim vs gibi düz dokuma yaygıların dokunuşundan önce, çözgü iplikleri arasına asıl dokunacak kesimin sökülmemesi için örülen bir ya da birkaç sıradan oluşan bölüm.

BAŞODA

Geleneksel Anadolu Türk evinde en büyük oda. Genellikle diğer odalara oranla daha yoğun biçimde bezenir, konuk kabulü de bu odada yapılırdı.

BAŞLIK TABLASI

Sütun başlığının üstüne yerleştirilmiş kare ya da çokgen biçimli taş tabla. Kiriş veya kemer başlık tablasının üzerine oturur. Bu yapım ögesine -abakus- da denirse de, bu son terim daha çok Antik ve Klasik mimarlık için geçerlidir.

BAŞLIK SEPETİ

Korint sütun başlıklarında sepete benzer bölüm.

BAŞLIK KIVRIMI

İyon sütun başlıklarının iki yanında bulunan helezon biçiminde kıvrım. Volüt.

BAŞLIK GÜLÜ

Sütun başlıkları üzerinde görülen güle benzer bir bezeme ögesi.

BAŞLIK

Sütunla taşıduğu üst ögeleri arasında yer alan ve yastık görevi yapan bir yapı ögesi.

BAŞKİLİSE

Bkz: Katedral.

BAŞKEMER

Gotik ve Romanesk mimarlıklarda taç kapıyı oluşturan ve aylamalardan meydana gelen kemer.

BASİLİCA DİSCOPERTA

Örtülmemiş bazilika anlamında deyim. Bu yapı tipinde, yan neflerin üstünün kapalı, ana nefinse, çatısız olarak inşa edildiği sanılmaktadır.

BASAMAK

Merdiveni oluşturan ve üzerine basılan yatay ögelerin her biri.

BARU KALKANI

Kale duvarı üzerinde yer alan diş gibi çıkıntıların her birine verilen addır.

BARBUTİN

Sıvı halde seramik çamuru.

BARBATA

Kale ve sur duvarlarının üstünde mazgallar ve mazgal siperlerinden oluşan korunma kesimi.

BARAKA

Genellikle hafif malzemeyle yapılmış, tek katlı geçici yapı.

BAR

İçki içilen mekan ya da banko.

VAFTİZHANE

İçinde vaftiz töreni yapılan ve genellikle merkezi planlı Hıristiyan yapısı.

BAPTİSTERİON / BAPTİSTERİUM

Bkz: Vaftizhane.

BANYO

Konut ölçeğinde yıkanma odası, hamam.

BANNA / BENNA

Arapça kökenli bu sözcük, Erken dönem Anadolu'sunda büyük olasılıkla -mimar- anlamına gelmeteyken, Osmanlı çağında karşılığı -yapı ustası- -kalfa- karşılığı olarak kullanılmıştır. Her iki dönemde de konuşma diline girdiği söylenemez. İlk dönemde yazılar, ikinci dönemdeyse belgeler üzerinde görülür.

BANLİYÖ

Kentin çevresinde yer alan düşük yoğunluklu yerleşme alanı. Her çağda kentlerin etrafında böylesi düşük yerleşme oranlı alanlar bulunmaktadır. Fakat, bunlara banliyö denilemez. Eski kentlerin dış mahalleleri daha çok tarımla uğraşanlar için ya da istenmeyen kişilerin yaşadıkları alanlardı. Oysa, banliyö tam tersine orta ve üst gelir gruplarının ve çalışma yerleri kent merkezinde olan kişilerin yaşama alanıdır. Bu kişiler kent içinde yaşayamadıklarından değil, pislik ve yoğunluktan kaçmak için ve bu kaçışı sağlayacak maddi olanakları bulunduğundan dolayı banliyöleri yeğlemişlerdir.

BANKO

-Dükkan ya da bankalarda işlem ya da alışveriş için kullanılan tezgah.

BANK

Bahçe veya parklarda kullanılan, çeşitli malzemelerden yapılmış oturma ögesidir.

BANDIRMATAŞI

Granit döşeme taşı.

BAMBU

Tropik iklimde yetişen bir tür kamış. Mobilya yapımında ve dekoratif amaçlı kullanılır.

BALTEUS

İyon sütun başlığında volütün pulvinus denilen yan cephesinde yeralan düşey bant. Volütü iki yandan sıkıştıran kalın bir halata benzer.

BALSA

Aynı adlı tropik ağaçtan elde edilen çok hafif ama kolay işlenebilir bir ağaç türü. Küçük plaka ve çıtalar halinde satılan balsa maketçilikte kullanılan temel malzemelerden biridir.

BALNEUM / BALİNEUM

Antik Roma mimarlığında küçük boyutta özel ya da genel hamam. Anıtsal boyutta olanlarına thermae adı verilirdi.

BALMUMU MACUNU

Mobilyacılıkta küçük kusur ve gözeneklerin kapatılması için kullanılan toprak boyalarla renklendirilmiş balmumu.

BALMUMU CİLASI

Balmumu ve terebentin karışımından elde edilen bir tür mobilya cilası. Günümüzde pek az kullanılmaktadır.

BALKON

Yapıda giriş katının üzerindeki katlarda yer alan dışa çıkıntı ya da içe doğru girinti biçiminde en az bir yönden dış mekana açılan bölüm.