Ana içeriğe atla

Kayıtlar

Şubat, 2014 tarihine ait yayınlar gösteriliyor

TAHTABOŞ

-Geleneksel Türk konut mimarlığında hayatın bahçeye doğru çıkma yapan kesimi. Sözcük bazı bölgelerde kullanılır.

-Eski İstanbul evlerinde çatının bir bölümünü kaplayan teras.

-Geleneksel Türk evinde, üzerinde sebze meyve kurutulan zeminden direklerle yükseltilmiş özel seki. Anadolu'nun bazı bölgelerinde kullanılır.

TAHTA

Uzun, enli, az ince ahşap levha.

TAHT

Hükümdar için yapılmış özel tören koltuğu.

TAHRİR

Çinilerde bezeme ögesinin çevresini dolanan ince kontur çizgisi.

TAHRİLLİ CAM

ÇEŞMİBÜLBÜL

19. yy.'dan başlayarak İstanbul'dan üretilen bir tür cam eşyaya verilen genel ad. Çeşmibülbüller bir merkez noktasında helezoni biçiminde dağılan ince renkli çizgilere sahiptir. En çok kullanılan renkler mavi ve kırmızıdır. Sarıya seyrek rastlanır. Bu teknikle gülabdan, bardak, sürahi gibi eşyalar yapılmıştır.

TAHRİF KEMERİ

HAFİFLETME KEMERİ

Yapılarda kapı, pencere gibi açıklıkların üzerine gelen yükü azaltmak için üst kesimlerine yapılan kemer. Hafifletme kemeri sayesinde örtü ögelerinden gelen yükün yönü değiştirilerek, kapı ve pencerelerin üstünü geçen lento ya da kemerler yalnızca hafifletme kemerinin altında kalan duvar parçasının yükünü taşır.

Hafifletme kemerinin ilk kez Romalılarca kullanıldığı bilinmektedir. Osmanlı mimarlığında da geniş ölçüde uygulanmıştır.

TADİLAT

Bir yapıda girişilen her türlü mimari değişiklik.

TAÇKAPI

Genellikle, bir kamusal yapıya giriş çıkışı sağlayan anıtsal kapı. Portal'da denir. İran, Mısır, Suriye, Irak'ta, Anadolu Türk mimarlığında ve Romanesk ve Gotik'te taçkapılar yapılmıştır. Diğer dönem, ülke ve üsluplarındaki anıtsal girişler taçkapı olarak nitelenmez.

TAÇ

Hükümdarlık ve soyluluk simgesi olan, metalden yapılmış, bezeli ve genellikle değerli taşlarla süslü özel başlık.

TABYA

Toprak yığınları ardına gizlenmiş kale benzeri bağımsız savunma yapısı. 19. yy.'da ortaya çıkmış ve askerlik tekniğindeki gelişmeler sonucu I. Dünya savaşından sonra değerden düşmüştür.

TABURE

Arkalığı ve kolçağı olmayan oturma eşyası.

TABULARIUM

Antik Roma'da arşiv yapısı.

TABULA ANSATA

Antik Roma sanatında kulplu bir çerçeve biçiminde betimlenen kitabelik.

TABLİNUM

Antik Roma evlerinde üç yönden kapalı, ön cephesi atriuma yani avluya bakan oda.

TABLET

Eski Mezopotamya ve Hitit uygarlıklarından kalma, üzerinde yazılar, resimler ve çizimler bulunan, pişmiş topraktan yapılmış küçük levha. Kağıdın yerini tutardı.

TABLA

-Çeşitli malzemelerden hazırlanmış, büyük boyutlu ve kalınlığı diğer boyutlarına göre oldukça küçük olan düzgün yüzeyli pano.

-Betonarme strüktürlerde kirişlerle birlikte çalışan döşeme parçası.

TABİRNAME

Rüya yorumlarını içeren el yazması kitap. Resimli olanları da vardı.

TABHANE

Erken Osmanlı çok işlevli camiilerinde ana ibadet alanının iki yanında yer alan mekanlar. Bunların ne gibi işlevleri olduğu kesinlikle bilinmez. Bazen misafirhane olarak, bazen ise toplantı salonu biçiminde kullanıldıkları sanılmaktadır. Bu dönemde çok güçlü olan Ahi örgütleriyle ilişkili bir gelişmenin sonucu oldukları, dinsel ve din dışı işlevlerin camii bünyesinde bütünleşmesini sağlayan mekanlar oldukları düşünülebilir. Söz konusu işlev 16. yy2ın ikinci yarısında tümüyle ortadan kalkmış, dolayısıyla da, camii işlevi kazanmışlardır.

TABETME

Fotografik görüntünün kart üzerine yansıtılıp banyo edilmesi süreçlerini kapsayan işlem.

TABDAN

Osmanlıca da tepe penceresine verilen ad.

TABAN TAHTASI

Ahşap döşeme kaplamasını oluşturan ve kadronların ya da taban kirişlerinin üstüne çakılan tahta.

TABAN KİRİŞİ

Ahşap yapımda döşeme kirişi.

TABAN HATILI

Geleneksel yapımda hemen temel düzeyinin üstünde yer alan ve üzerine duvar ya da ahşap karkas taşıyıcı sistemin inşa edildiği hatıl. Taban ağacı da denir.

TABAN

Geleneksel yapımda sütun vs. gibi monolitik taşıyıcı ögelerin zemine oturan düzlemsel yüzeyi.

TABAKA

Osmanlı camilerinde ana mekanın çevresinde yer alan galeri niteliğinde katlar. Bunların bir kesimi hünkar mahfili olarak kullanılabildiği gibi, kadınların namaz kılmasına da ayrılabilir. En üst tabaka kubbe eteğini izler. Burası ancak tek kişinin dolaşabileceği genişlikte ve konsol olarak inşa edilmiş bir şerittir.

TIRABZAN

Merdiven ya da balkon korkuluğu veya parmaklığı.

TIPKIBASIM

Bir kitabın biçime değiştirilmeksizin, farklı bir teknikle yeniden basılarak çoğaltılması eylemi ve bu biçimde çoğaltılmış yapıt. Sanatsal değer taşıyan kitaplar tıpkıbasım için yeğlenen ürünlerdir.

TILÂ

-Eskiden hattatların aharlanmış kağıt üzerine sürdükleri sıvı. Kalemin kağıt üzerinde kolayca kayması ve kağıdın güzel kokması için kullanılırdı.

-Çinicilikte ürünlerin fırında pişirilmeden önce üzerine sürülen bir eriyik. Sırlama amacıyla kullanılırdı.

TIĞ KALEM

Kazıresim yapımında kullanılan ucu sivri çelik şiş. Resim baskı levhası üzerine bununla kazınır.

TIĞA

Eskiden hakkakların kullandığı çelik kazı kalemi.

TIĞ

-Dantel yapmak için kullanılan ince ve ucu hafifçe kıvrık çelik şiş.

-Tezhipte bezemelerin dışa doğru kıvrılan ince ucu.

-Ahşap rendelerin çelikten yapılmış kesici parçası.

THONET

19. yy'ın ikinci yarısında mobilya üretimine başlayan bir Avusturya firması. Mobilya tasarımı ve üretimi alanına endüstriyel yöntemleri sokan ilk kuruluştur. Firmanın yuvarlak kesitli ahşap çubukları buharla bükme yöntemiyle biçimlendirilerek ürettiği ve genel olarak -thonet- diye bilinen mobilyalar, ilk gerçek modern ürünler olarak nitelendirilir.

THOLOS

-Miken çağında görülen yuvarlak planlı ve bindirme kubbeli yeraltı mezar yapısı.

-Antikite'de her tür yuvarlak planlı yapı.

THESAUROS

Antik Yunan'da bir dinsel külliye içinde yer alan hazine yapısı. Söz konusu dinsel kuruluşa armağan edilen eşyanın korunması işlevine hizmet ederdi.

THERMAE

Antik Roma mimarlığında anıtsal boyutlarda genel hamam yapısı.

THYROMA

Antik tiyatroda episkenion üzerinde yer alan ve sayısı 3 ile 7 arasında değişen kapılardan her biri.

THYMELE

Antik tiyatroda orkestra kesiminin merkezinde bulunan sunak. Sözcük, bazen dairesel planlı dinsel yapılar için de kullanılır.

BUHURDAN

İçinde kokulu maddeler ve buhur çubukları yakılan özel madeni kap. Güzel koku vermenin yanı sıra, dinsel bir işlevi de vardı.

BUHARA OKULU

1510'dan sonra Buhara kentinde gelişen bir resim üslubu. Önceleri ünlü Behzad'ın ve öğrencilerinin etkisi altındaydı. Bu okul ressamlarının yapıtları daima el yazma kitaplar için yapılmıştır.

BORDER TAŞI

Kaldırımla yolun birleştiği çizgi boyunca dizilen prizmatik biçimli taş öge.

BORDÜR

Sınıf belirleyici çizgisel öge. Sanatsal içerik taşısın ya da taşımasın, her türden yüzey üzerinde yer alabilir.

BORA.

Afyon yakınlarında çıkarılıp Kütahya'daki çini atölyelerinde sırça yapımında kullanılan doğal soda.

BONZETTO

Bir sanat yapıtının, genellikle heykelin ilk tasarımı, eskizi anlamında İtalyanca sözcük. Asıl yapıt buna göre ortaya konur.

BOMBE

Bir nesnenin yüzeyindeki dış bükey kesim.

BOİSERİE

17. ve 18. yy Fransa iç mimarlığında görülen bir tür oyma bezemeli ahşap duvar kaplaması.

BOĞUMLU KORDON / BOĞUMLU SİLME

Boğumlu ve iğ biçiminde ögelerin yan yana dizilmesiyle oluşan silme.


BOĞAZKESEN

Bir geçit ya da boğazı savunmak için yapılan kale, hisar.

BODRUM

Binanın tamamı ya da bir kesimi toprak yüzeyi altında kalan katı.

BLOKAJ

Grobeton dökülmeden önce zemine düzenli biçimde harçsız olarak yerleştirilen, kabayonu taşlarla yapılmış katman.

BİZOTE

Cam ya da ayna kenarındaki kenar pahı.

BLOK

-Ağır ve masif her tür yapı ögesi.

-Kentte yol ya da sokaklarla sınırlanmış yapı adası.

-Büyük boyutlu ve bir kaçı bir araya gelerek bir site oluşturan bina.

BLAUE VİER

Yapıtlarını özellikle ABD'nde tanıtmayı amaçlayan Kandinsky, Klee, Jawlensky ve Feininger adlı ressamları içeren, 1924'de kurulmuş bir Alman sanatçı grubu. Daha önce Blaue Reiter içinde yer alan sanatçılar bu adı ilkiyle çağrışım yapması amacıyla seçmişlerdi.

BİTÜM

-Asfalttan yapılan sepya renginde bir tür boya. Yağlıboya resimde kullanılırdı.

-Su yalıtımı için kullanılan bir tür yapı malzemesi.